Stop maar, het gaat niet
Ik wil wel vrijen maar ik kan niet

Dolgraag willen vrijen met je vriend, maar het niet kunnen omdat je lichaam niet meewerkt. Karin (26) weet er alles van. Jarenlang kon ze geen seks hebben omdat ze vaginisme had.

"Afgelopen weekend is het dan eindelijk gebeurd… Ik heb met Marco kunnen vrijen! Het was zondagmorgen, we lagen in bed, we waren lekker aan het knuffelen. Het was helemaal het juiste moment. Ik was opgewonden en zó nieuwsgierig. Eigenlijk mocht het nog helemaal niet van mijn gynaecoloog, de huid van mijn vagina is nog onvoldoende genezen, maar ik kon gewoon niet wachten. Ik wilde het zo graag proberen, weten of het nu wel goed ging. Marco wist niet wat hem overkwam. Hij vroeg: ‘Weet je het zeker, zullen we het echt wel doen?’ Ik wist dat hij meteen zou stoppen als het niet  zou lukken. Echt ervan kunnen genieten, heb ik nog niet hoor. Ik was meer bezig met ontspannen, met het loslaten van mijn spieren, dan met het vrijen zelf. Maar Marco kon bij me naar binnen en het deed geen pijn. Dat was al heel wat. Na afloop had k een ontzettende huilbui. Van geluk, van blijdschap. Echt een ontlading. Al het verdriet van al die jaren dat ik niet kon vrijen, kwam eruit. Marco was heel lief. Hij dacht dat hij me toch pijn had gedaan. Hij was zo blij toen ik vertelde dat dat niet zo was. De dagen daarna waren we enorm verliefd. Ik kon de hele wereld aan. Het voelde als een overwinning. Wat was ik trots op mezelf.”

Karin ontdekte dat ze niet kon vrijen toen ze op haar achttiende voor het eerst met een jongen naar bed ging. Het lukte niet, de penis van haar vriend ‘paste’ niet. Ook was de huid aan de binnenkant van haar vagina al een paar jaar rood en branderig. Karin: “Ik kon er niet met mijn vingers aankomen, dat gaf een heel onprettig gevoel. Tampons gebruikte ik om die reden niet. Maar daar lag ik niet wakker van, maandverband was ook prima. Ik had nog niet echt in de gaten dat er echt iets mis was. Ook niet toen mijn vriendje in mijn probeerde te komen. Dat was ontzettend pijnlijk. Maar ik dacht: dat zal er wel bijhoren,  dat is de pijn die ieder meisje de eerste keer voelt, ik ben gewoon een beetje te gespannen. In de weken die volgden, probeerden we het nog een paar keer. Telkens was het hetzelfde verhaal. Eén keer lukte het bijna, maar daarna kon ik twee dagen niet zitten. Zo sukkelden we maar voort.  Natuurlijk ging ik naar de dokter. Hij dacht dat het een schimmelinfectie was. Ik kreeg allerlei zalfjes mee. Maar die hielpen niet. 
Na een paar jaar was ik het echt zat. Ik had inmiddels twee relaties gehad en met geen enkele jongen had ik normaal kunnen vrijen.
Met mijn toenmalige vriend ben ik naar de Rutgers Stichting gegaan. Daar kreeg mijn aandoening eindelijk een naam. Ik was vaginistisch. Als er iets tegen de ingang van mijn vagina kwam, verkrampte ik. Vaak heeft vaginisme een psychische oorzaak. Bijvoorbeeld als vrouwen in het verleden nare seksuele ervaringen hebben gehad of als ze heel perfectionistisch en daardoor lichamelijk erg gespannen zijn. Ik ben zelf op mijn veertiende aangerand door een jongen. Uit gesprekken met de seksuoloog bleek dat die vervelende gebeurtenis bij mij wel meespeelde, maar dat het niet de hoofdoorzaak van mijn vaginisme was. Het was voornamelijk een lichamelijk probleem.”  

“Ik werd doorverwezen naar de gynaecoloog. Hij stelde vast dat de huid aan de binnenkant van mijn vagina chronisch ontstoken was. ‘Focale vulvitus’ wordt die aandoening genoemd. De enige oplossing was een behoorlijk ingrijpende operatie waarbij de geïrriteerde huid zou worden weggesneden.
De gynaecoloog raadde me aan eerst naar een fysiotherapeut te gaan en daar met bekkenbodemtherapie  te beginnen. Door die therapie zou ik leren de spieren in mijn vagina te ontspannen. Het hielp een beetje, maar niet veel. Want ja, de pijn vanwege de ontsteking bleef. Ik heb nog ruim twee jaar aangemodderd. Nog steeds kon ik niet vrijen, verkrampte ik, kon er niets naar binnen.
Toen ik anderhalf jaar geleden een relatie met mijn huidige vriend Marco kreeg en het heel serieus werd tussen ons, heb ik besloten me te laten opereren. Op 12 juni ben ik onder het mes gegaan. De eerste weken deed de huid van mijn vagina vreselijk zeer en bloedde het heel erg. Maar daarna genas het mooi. De brandende pijn die ik altijd voelde, is weg.”  

“Ik ben blij dat ik me heb laten opereren. Iedereen doet maar of vrijen de gewoonste zaak van de wereld is… Onze samenleving is erg op seks gericht. Waar je ook kijkt, in de bladen, op de televisie, overal wordt er aandacht aan besteed. Over hoe fantastisch het is, welke standjes je allemaal uit kunt proberen. Ik heb me daar de laatste jaren behoorlijk kwaad om gemaakt. Dat gevoel kwam vooral voort uit jaloezie. Waarom konden al die anderen wel lekker vrijen en ik niet? Waarom lukte het mij niet? Ik wilde ook zo graag… Veel mensen denken dat vrouwen die vaginistisch zijn, niet van seks houden, frigide zijn.  Dat is dus absoluut niet zo. Om het maar even recht voor zijn raap te zeggen: als iemand graag wilde neuken, dan was ik het wel! Ik vond het heel frustrerend dat mijn vriendjes niet ‘echt’ met mij konden vrijen. Het maakte me onzeker en ik voelde me er geen échte vrouw door.”

Karin vindt dat ze het met haar partners enorm heeft getroffen. “Ze maakten er nooit een probleem van dat ze niet op de geijkte manier met me konden vrijen en ze waren hartstikke lief en geduldig. Nooit hebben ze me gedwongen iets tegen mijn zin te doen. Natuurlijk vroegen ze wel eens of we toch nog een keer zouden proberen, maar ze drongen nooit aan. Op Marco na, waren het allemaal jongens die al veel seksuele ervaring hadden. Ze waren eraan gewend om veel te vrijen. Opeens kon dat niet meer. En daar zaten ze totaal niet mee. Dat is een van de weinige voordelen van vaginisme. Dat je merkt dat een jongen echt verliefd op je is. Dat het hem niet om de seks maar om jou gaat, om je persoonlijkheid, om wie je bent. Dat ze niet met me naar bed konden, is voor hen nooit een reden geweest om het uit te maken. Ik was degene die en probleem van mijn vaginisme maakte. En ik zette altijd een punt achter de relatie.
Niet uit onzekerheid, maar omdat het doodbloedde of omdat ik verliefd werd op een ander. Bang om een nieuwe relatie aan te gaan, ben ik nooit geweest. Wel vond ik het altijd vreselijk om over mijn aandoening te beginnen. Marco heb ik het na een paar weken verteld. Ik bleef onverwacht bij hem slapen. Stapelverliefd was ik op hem. En ontzettend bang om hem door mijn vaginisme te verliezen. Dat hij zou zeggen dat als hij geen seks met me kon hebben, de relatie dan niet meer hoefde voor hem. Maar hij was heel lief. Hij hield me stevig vast en troostte en knuffelde me. Zoals altijd als ik het moest vertellen, was ik heel erg overstuur. Marco stelde een heleboel vragen. Want zoals de meeste mannen, had hij nog nooit van mijn aandoening gehoord. Daarna zijn we heerlijk ontspannen naast elkaar in slaap gevallen. En in de maanden die volgden, hebben we het vrijen heel langzaam opgebouwd.”

“Een ander voordeel van vaginisme is dat je er in bed heel creatief van wordt. Als ik van vriendinnen hoor hoe het bij hen vaak gaat, zo van ‘huppakee, klaar en slapen’, dan denk ik: dat heb ik  beter voor elkaar. Van tevoren knuffelen, strelen en kussen we uitgebreid. Daarna bevredigen we elkaar met de hand of oraal. Nu, na de operatie, kan mijn vagina overal aangeraakt worden, maar voor die tijd kon het alleen aan de voorkant. We moesten voorzichtig doen en ervoor zorgen dat we niet uitschoten, maar het lukte. Het was voor mij ook niet moeilijk om een orgasme te krijgen. Marco zorgde en zorgt er echt voor dat ik het heel lekker heb, en omgekeerd doe ik dat ook. Wat dat betreft is het bij ons puurt genieten. Heb ik zeker niets te klagen gehad. Maar toch, ik miste iets. Dolgraag wilde ik hem, wanneer ik maar wil, in me voelen, samen één worden, letterlijk het gevoel hebben dat we bij elkaar passen. Dat gevoel zat alleen bij mij. Marco vond het prima zo. Marco heeft anderhalf jaar op onze ‘eerste keer’ moeten wachten. Dat vind ik heel knap. Ik denk dat het gevoel dat hij écht in een vrouw is, heel belangrijk is voor een man.”

“Eerlijk gezegd maak ik me best druk over de toekomst. Ik ben zo bang dat het afgelopen weekend toevallig goed ging, maar dat het vrijen daarna niet meer zal lukken. Dat mijn huid uiteindelijk toch weer zal ontsteken. Ik ben daar al een paar keer met Marco over begonnen. Over hoe hij het voor zich ziet als we over een paar jaar nog niet kunnen vrijen. Maar helaas is hij niet zo’n prater. Soms wordt hij gek van mijn onzekerheid. Ik ben namelijk heel bang dat hij ooit vreemd zal gaan. Dat wat hij niet bij mij kan bij een ander zal zoeken. Marco wordt dan heel boos op me. Moet hij wéér zeggen at hij ontzettend veel van me houdt en dat hij dat nooit zal doen.  Maar hoe weet hij dat? Stel dat het na vijf jaar nog steeds niet lukt? Dat moet er toch een andere oplossing komen. Ik ben daar behoorlijk mee bezig en daar ook ruimdenkend in. Eerlijk gezegd vind ik dat je een man het penetreren niet kan ontzeggen. Ik wil dat Marco gelukkig is. En dus ben ik in gedachten al van alles aan het regelen. Bijvoorbeeld dat ik tegen die tijd afspreek dat hij eens in de zoveel tijd een prostituee bezoekt. Dat heb ik liever dan dat hij in de kroeg een meisje oppikt op wie hij verliefd kan worden. Het laatste wat ik wil is stiekem gedoe. Ik wil dat we open en eerlijk tegen elkaar zijn. Ook al zal dat verschrikkelijk veel pijn doen.”

“Misschien heeft Marco wel gelijk. Moet ik niet zo piekeren en leven in het nu. Blij zijn met wat we afgelopen weekend hebben bereikt. Meer vertrouwen in mezelf en mijn lichaam krijgen. En me houden aan de afspraak met mijn gynaecoloog. De komende weken ga ik keurig verder met de pelottentherapie. Pelotten zijn staven  in verschillende maten. Die moet ik bij mezelf inbrengen, met een verdovend glijmiddel. Pas als dat met het grootste exemplaar lukt, ben ik klaar om echt te vrijen. Ik zie het helemaal voor me. Romantisch, in een slaapkamer vol kaarsjes. Pas dan is het voor mij de ‘eerste keer’.
“ En met een grijns van oor tot oor: “Ze zeggen soms dat een vaginistische vrouw pas met een man kan vrijen als hij echt bij haar past, als hij de ware voor haar is. Dat ze dat voelt en daardoor haar spieren minder spant, zich voor hem openstelt. De komende weken zullen bewijzen of Marco en ik letterlijk voor elkaar geschapen zijn!”

Hannie van Rijsingen is seksuoloog, relatietherapeut en auteur van de boeken ‘Zin in vrijen… voor mannen’ en ‘Zin in vrijen… voor vrouwen’ (uitg. Gottmer). In haar praktijk behandelt ze vele seksuele aandoeningen waaronder vaginisme.
“Sommige vaginistische vrouwen kunnen extreem onzeker zijn over hun lichaam en over hun relatie zijn”, vertelt ze. “Ze vragen zich continu af of ze wel een goede seksuele partner zijn, ze voelen zich geen échte vrouw en hebben het gevoel dat hun partner tekortkomt. Maar het tegendeel is waar! Wat ik vaak van de mannen in mijn spreekkamer hoor, is dat ze er helemaal geen punt van maken dat ze niet op die manier kunnen vrijen. Ze accepteren het, ook voor langere tijd. Anders waren ze in het begin van de relatie al afgehaakt. Ze houden van hun vrouw en gaan helemáál voor haar. De relatie is toch hartstikke leuk? En de seks die ze wel hebben is verder toch goed? Zulke stellen worden gedwongen om op andere manieren te vrijen, veel te variëren.  En daardoor hebben ze, over het algemeen, juist ontzettend veel plezier in bed. ‘Gewone stellen’ vrijen vaker minder gevarieerd, dat valt me altijd weer op. Het is natuurlijk ook niet meer van deze tijd om te denken dat ‘neuken’ de enige bevredigende vorm van seks is. Die manier van vrijen is een leuk onderdeel, een aanvulling. Sommige vaginistische vrouwen kunnen het helaas niet zo zien en blijven negatief over zichzelf en over hun lichaam denken. Mannen kunnen daar niet veel aan veranderen. Alleen maar blijven herhalen dat zij het géén probleem vinden. Therapie kan de vrouw niet alleen helpen de denkbeelden in haar hoofd te veranderen, maar haar ook helpen haar vaginisme te accepteren, waardoor verandering mogelijk wordt. In veel gevallen lukt het de aandoening te verhelpen, ook als de pijn bij het vrijen veroorzaakt wordt door focale vulvitis. Door oefeningen raken de vrouwen meer vertrouwd met hun onderlichaam, ze leren hun bekkenbodemspieren en de spieren aan de binnenkant van de dijen ontspannen, waardoor ze meer ruimte krijgen en minder pijn ervaren. Thuis kunnen ze met de oefeningen aan de slag, in hun eigen tempo. Eerst alleen, en na een tijdje met hun partner. Belangrijk hierin is dat de vrouwen vanaf elk moment de controle houden.
Gelukkig houden de mannen zich daar altijd keurig aan.
Voor de meeste ex-vaginistische vrouwen wordt geslachtsgemeenschap nooit de meest prettige manier van vrijen. Even een ‘vluggertje’ spreekt hun niet aan. Ze voelen zich er het prettigst bij als alles goed wordt voorbereid. Maar veel stellen vinden dat niet erg. En voor de vrouw is het feit dat ze nu zelf kan kiezen de grote overwinning.”